Çemen otu (Trigonella foenum-graecum), baklagiller ailesinden, küçük sarı-kahverengi tohumları baharat olarak kullanılan bir bitkidir. Türkiye’de en çok, pastırmanın üzerini kaplayan kırmızı karışımın, yani pastırma çemeninin ana malzemesi olarak bilinir. Hint ve Orta Doğu mutfaklarında da köri ve baharat karışımlarının vazgeçilmezlerindendir.
Çemenin tadı ve kokusu
Çiğ çemen tohumu belirgin biçimde acımsıdır. Hafifçe kavrulduğunda acılığı azalır ve karamelimsi, akçaağaç şurubunu andıran sıcak bir koku ortaya çıkar. Çok az miktarı bile yemeğe güçlü bir aroma verir.
Çemen nasıl kullanılır?
- Pastırma çemeni: Öğütülmüş çemen tohumu; sarımsak, kırmızı toz biber ve kimyonla su ile karıştırılarak macun kıvamına getirilir. Kahvaltılık çemen ezmesi olarak da yenir.
- Baharat karışımları: Köri ve et baharatlarında az miktarda.
- Sebze ve baklagil yemekleri: Mercimek ve patates yemeklerinde, yağda kısa süre kavrularak.
- Turşu ve ekmek: Bazı yörelerde turşu kurarken ve ekmek hamurunda.
Çemen çayı nasıl yapılır?
- Bir tatlı kaşığı çemen tohumunu hafifçe ezin.
- Üzerine bir bardak kaynar su dökün.
- Kapağı kapalı olarak 5–10 dakika demlendirin, süzüp için.
Çemen çayının tadı acımsı olduğu için bir çay kaşığı bal ya da biraz tarçınla yumuşatılabilir. Bitki çaylarının genel demleme kuralları için bitki çayı nasıl demlenir yazımıza bakabilirsiniz.
Faydaları hakkında
Çemen; lif, protein ve bazı mineraller içerir ve geleneksel olarak pek çok amaçla kullanılmıştır. Üzerinde araştırmalar sürmektedir; ancak çemen bir ilaç değildir ve hiçbir hastalığın tedavisinde tek başına kullanılmamalıdır.
Kimler dikkat etmeli?
- Hamileler çemeni yemekte kullanılan küçük miktarların ötesinde, çay ya da takviye olarak tüketmeden önce hekime danışmalıdır.
- Kan şekeri ya da kan sulandırıcı ilaç kullananlar düzenli kullanım öncesinde hekimlerine danışmalıdır.
- Nohut ve yer fıstığı alerjisi olanlar aynı aileden geldiği için dikkatli olmalıdır.
Nasıl saklanır?
Çemen tohumu ağzı kapalı bir kapta, ışık ve nemden uzakta uzun süre saklanabilir; öğütülmüş çemen aromasını daha çabuk kaybeder. Diğer baharatların saklanması için baharatlar nasıl saklanmalı yazımıza, çeşitlerimiz için baharat sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çemen otu nedir?
Çemen otu, baklagiller ailesinden, tohumları baharat olarak kullanılan bir bitkidir. Türkiye’de en çok pastırma çemeninin ana malzemesi olarak bilinir.
Pastırma çemeni neyden yapılır?
Pastırma çemeni; öğütülmüş çemen tohumu, sarımsak, kırmızı toz biber ve kimyonun suyla macun kıvamına getirilmesiyle yapılır.
Çemen çayı nasıl yapılır?
Bir tatlı kaşığı ezilmiş çemen tohumu bir bardak kaynar suda kapağı kapalı olarak 5–10 dakika demlendirilir ve süzülür.